Các tiêu chuẩn âm thanh hội trường quan trọng cần đảm bảo

Trong mọi công trình hội trường – dù là phòng họp 100 người hay trung tâm biểu diễn hàng nghìn chỗ ngồi – chất lượng âm thanh luôn là yếu tố quyết định sự thành công của không gian. Một hội trường có thiết bị hiện đại nhưng âm thanh vang dội, hú rít hay thiếu rõ ràng thì vẫn bị xem là thất bại. Vì vậy, khi thiết kế và lắp đặt hệ thống, các tiêu chuẩn âm thanh hội trường cần được tuân thủ nghiêm ngặt để đảm bảo độ trung thực, độ phủ, độ rõ ràng và độ ổn định trong suốt quá trình sử dụng.
Dưới đây là những tiêu chuẩn quan trọng nhất mà người kỹ thuật và đơn vị thi công cần đặc biệt chú ý. Lưu ý những tiêu chuẩn mang tính chất tham khảo

1. Tiêu chuẩn về độ rõ (Speech Intelligibility)

Độ rõ của âm thanh là yếu tố cốt lõi trong hội trường, đặc biệt đối với các không gian phục vụ hội nghị, phát biểu hoặc đào tạo. Tiếng nói phải được truyền tải rõ ràng, dễ nghe, không bị vang dội hoặc mờ đục. Một chỉ số quan trọng được dùng để đánh giá là STI (Speech Transmission Index) – chỉ số truyền tải lời nói. Theo tiêu chuẩn quốc tế IEC 60268-16: STI từ 0.60 trở lên được xem là đạt tiêu chuẩn nghe rõ cho hội trường. Dưới 0.45: chất lượng kém, người nghe khó hiểu nội dung.
4 yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ nghe rõ là:

• Chất lượng thu âm của Micro: Tất nhiên micro thu càng đắt tiền, càng có chất lượng thu âm tốt, giúp người nghe tốt hơn. Tránh sử dụng micro kém chất lượng, độ nhiễu cao, sóng kém
• Độ nhiễu tín hiệu của hệ thống xử lý âm thanh: Về cơ bản các dàn âm thanh hiện nay đều có độ nhiễu khá thấp. Tuy nhiên bị nhiễu điện, có thiết bị lỗi hoặc dây giắc kém chất lượng có thể gây sôi, ù nhiễu tín hiệu ra loa
• Đáp tuyến và độ méo tiếng của loa. Loa có đáp tuyến phẳng và độ méo tiếng thấp cho âm thanh ra chính xác hơn. Tránh việc chỉnh EQ tín hiệu đầu ra loa quá nhiều gây ra méo tiếng.
• Độ vang dội âm của môi trường. Ở môi trường có có độ cứng và phẳng như kính, sàn đá bóng, có độ phản hồi âm cao. Tiếng từ loa dễ vang gây ảnh hưởng đến người nghe thậm chí gây hú rít cho mic. Vì vậy cần có biện pháp tiêu âm như sủ dụng rèm, thảm trải sàn. Hoặc có nhiều kinh phí có thể ốp vách tường tiêu âm.

2. Tiêu chuẩn về độ phủ âm (Sound Coverage)

Một hội trường đạt chuẩn phải có âm thanh phủ đều khắp không gian, không bị điểm chết hay chỗ quá to – quá nhỏ. Độ phủ âm được đánh giá qua mức chênh lệch âm lượng (SPL) giữa các vị trí ngồi. Theo tiêu chuẩn, chênh lệch SPL giữa vị trí gần và xa không vượt quá ±3 dB. Giải pháp gồm dùng loa line array cho hội trường dài, loa phụ cho vùng xa và mô phỏng âm học để tối ưu vị trí loa.

Các anh em kỹ thuật lưu ý. Độ phủ âm thanh chỉ tính tới vị trí người nghe (Ngồi hoặc đứng). Chứ không phải là toàn bộ không gian trong phòng. Với hội trường có mức đầu tư nhỏ. Số lượng loa hạn chế. Chỉ có thể đảm bảo chênh lệch SPL ở mức thấp nhất. Chứ không thể tăng số lượng loa (rẻ hơn). Lấy số lượng bù chất lượng.

3. Tiêu chuẩn về tần số và đáp tuyến âm (Frequency Response)

Đáp tuyến tần số là thước đo khả năng tái tạo âm thanh từ thấp đến cao. Hệ thống đạt chuẩn cần có đáp tuyến phẳng. Dải tần lý tưởng: 60Hz – 16kHz cho hội nghị và 40Hz – 18kHz cho biểu diễn. Khi căn chỉnh, kỹ thuật viên cần dùng EQ và DSP để cân bằng các dải tần, đảm bảo âm thanh tự nhiên.

Về lý thuyết là như vậy, thực tế các KTV cần lưu ý các dải âm thanh Supper Bass, Bass, Mid-Low, Midder, High-Mid, High (Treble). Mỗi dải âm thanh đều có những đặc tính riêng. Ví dụ Dải Mid-Low, Mid cho dải lời dày, ấm. Trong hội nghị sẽ tăng nhẹ để giọng nói ấm áp hơn. Dải Bass thì cho âm thanh sống động hơn. Phù hợp với các Club bar Louge.

4. Tiêu chuẩn về thời gian dội âm (Reverberation Time – RT60)

RT60 là thời gian âm giảm 60 dB sau khi nguồn âm ngừng phát. RT60 quá dài khiến âm vang, quá ngắn khiến âm khô. Hội nghị: RT60 = 0.8 – 1.2 giây; biểu diễn: 1.2 – 1.8 giây. Cần dùng vật liệu tiêu âm, tránh phản xạ cứng và bố trí tán âm hợp lý.

Do đó việc triệt tiêu âm hoàn toàn thường chỉ sử dụng trong phòng thu hoặc nhà máy để đo đạc chính xác. Việc lợi dụng sự dội âm để tạo hiệu ứng âm thanh được Người xưa sử dụng rất tốt. Như trong các nhà hát Opera. Thực tế Để thiết kế hội trường có độ dội âm hoàn hảo chi phí rất cao (từ thiết kế đến vật liệu). Vì vậy trong thực tế, các dự án vừa và nhỏ. Chúng tôi cũng chỉ tư vấn khách hàng sử dụng thêm các vật liệu tán âm như Rèm, thảm sàn hoặc các miếng tiêu âm.

5. Tiêu chuẩn về công suất và cường độ âm (Sound Power & Level)

Công suất và cường độ cần đủ mạnh nhưng không gây mệt mỏi. Mức âm trung bình nên duy trì ở 75-85 dB SPL ở hội trường chỉ họp hành hội nghị, 85–95 dB SPL ở các sân khấu ca nhạc, tối đa không vượt 110 dB. Công suất hệ thống nên tính theo diện tích, hiệu suất loa và có biên độ dự phòng 20–30%.

Nghĩa là loa chỉ hoạt động 50-70% công suất (lúc này là RMS) tối đa hoạt động 80%. Có như vậy loa sẽ hoạt động bền bỉ, ổn định cũng như có độ chính xác âm thanh hoàn hảo, độ méo tiếng tấp nhất.

6. Tiêu chuẩn về chống hú, chống nhiễu (Feedback & Noise Control)

Hú rít (hay còn gọi là hiện tượng feedback) là âm thanh chói tai, lặp đi lặp lại, xảy ra khi âm thanh từ loa được micro thu lại, sau đó khuếch đại và phát lại qua loa, tạo thành một vòng lặp âm thanh liên tục. Hiện tượng này gây khó chịu, làm méo âm thanh và có thể gây hư hỏng thiết bị nếu kéo dài. Để tránh hú rít, nhiễu, cần dùng micro chất lượng cao, đặt loa cách micro tối thiểu 2m, sử dụng bộ xử lý chống hú cho micro. Đôi khi phòng có độ dội âm cao cũng gây hú rít nên cũng cần chú ý xử lý tiêu âm.

Nhiễu là hiện tượng nghe thấy âm thanh sôi hoặc ù phát ra từ loa (Noise). Nguyên nhân hiện tượng này rất phổ biến ở Việt Nam khi đường điện thường không được tiếp đất tốt. Hoặc sử dụng thiết bị, dây giắc kém chất lượng mà dẫn đến hiện tượng nhiễu. Để khử nhiễu (Noise Control). Chúng ta nên tách riêng đường dây tín hiệu và dây nguồn điện. Bởi Hiệu điện thế cao có thể gây ra xung từ tính mạnh ảnh hưởng đến đường tín hiệu. Sử dụng thiết bị và phụ kiện chất lượng, đạt tiêu chuẩn và đảm bảo tiếp đất tốt.

Nhiều bác cho rằng cuộn dây tín hiệu lại sẽ bị nhiễu (Lồng Faraday) nhưng đó chỉ xảy ra khi Dòng điện trong dây quá lớn, chất lượng dây tín hiệu quá kém. Ở trong hội trường, hoàn toàn có thể bó qua điều đó.

7. Tiêu chuẩn về đồng bộ và điều khiển hệ thống

Hệ thống hiện đại cần dễ vận hành. Đối với một hệ thống lớn chúng ta nên có các thiết bị sau:

• Bàn trộn kỹ thuật số với preset sẵn dễ dàng vận hành và điều khiển, hỗ trợ điều khiển từ xa bằng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính. Cần thiết sử dụng thêm hộp mở rộng ra vào điều kiển qua cáp mạng hoặc điều khiển Dante
• Bộ xử kỹ thuật số DSP: Tích hợp đầy đủ tích năng: Equalizer để cân bằng lại dải âm thanh hoặc cắt dải trầm cho loa Sub, Delay để chỉnh độ trễ giữa các loa xa nhau, Matrix để tùy chọn tín hiệu ra loa mong muốn, giới hạn âm lượng đầu ra loa,…
• Tủ máy đựng thiết bị: Tất cả các thiết bị sẽ được lắp vào đây để đảm báo tránh bụi tối đa, hạn chế côn trùng hoặc ảnh hưởng bên ngoài. Dễ dàng quản lý và kiểm tra tình trạng thiết bị
• Bộ bảo vệ nguồn tự động: Để đảm bảo nguồn điện ổn định cho hệ thống âm thanh. Bật tắt cũng dễ dàng hơn rất nhiều.

8. Tiêu chuẩn về thẩm mỹ và an toàn lắp đặt

Âm thanh không chỉ là tai nghe mà còn là mắt thấy. Khi lắp đặt loa còn phải đảm bảo thẩm mỹ, cân đối và an toàn. có như vậy chính là cách tự làm đẹp hồ sơ cho đơn vị. Cũng là một trong những yếu tố để khách hàng tiềm năng lựa chọn đơn vị của bạn

• Treo loa full, loa array phải tính tải trọng. Sử dụng giá treo, palang đạt tiêu chuẩn
• Dây tín hiệu và dây loa phải đi âm tường, âm trần bọc trong ống gen nhựa.
• Thiết bị đặt nơi khô ráo, có chống sét và áp bảo vệ điện
• Cần cung cấp đủ công suất điện cho hệ thống (150% công suất của thiết bị)

Hệ thống âm thanh hội trường là một tổ hợp kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi tính toán chính xác và tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn. Khi đảm bảo đúng tiêu chuẩn, hội trường sẽ mang lại âm thanh rõ ràng, tự nhiên, đẹp mắt